زخم بستر چیست؟

زخم بستر که با نامهای زخم فشاری یا دکوبیتوس نیز شناخته می‌شود، نوعی آسیب پوستی و بافتی است که به دلیل فشار طولانی‌ مدت روی پوست و بافت‌های زیرین ایجاد می‌شود. این زخم‌ها معمولا در نواحی استخوانی مانند پاشنه پا، مچ پا، لگن و دنبالچه ظاهر می‌شوند. هنگامی که فرد برای مدت طولانی بی تحرک باشد و در وضعیت ثابتی قرار بگیرد و فشار مداوم به بخشهای خاصی از بدن وارد شود، جریان خون در آن ناحیه کاهش می‌یابد. این کاهش جریان خون به تدریج باعث مرگ سلولها و بافت‌ ها شده و زخم بستر را ایجاد می‌کند.

افرادی که دچار کاهش تحرک هستند، مانند بیمارانی که برای مدت طولانی بستری میشوند یا از ویلچر استفاده می‌کنند، بیش از دیگران در معرض خطر زخم بستر قرار دارند. اگر زخمهای بستر به‌ موقع تشخیص داده نشوند یا درمان مناسب صورت نگیرد، ممکن است به عوارض جدی مانند عفونت‌ های سیستمیک، آسیب‌ های عضلانی و حتی مرگ منجر شوند. آگاهی از علائم، مراحل پیشرفت و روشهای درمان زخم بستر می‌تواند در کاهش خطر و تسریع روند بهبودی نقش بسزایی داشته باشد.

مراحل زخم بستر

زخم بستر معمولا در چهار مرحله پیشرفت می‌کند که در هر مرحله علائم خاصی ظاهر می‌شود. شناخت هر مرحله برای انتخاب روش درمانی مناسب اهمیت زیادی دارد. هرچه زخم زودتر تشخیص داده شود، احتمال درمان کامل و سریعتر آن بیشتر است.

مرحله اول زخم بستر (قرمزی و التهاب سطحی پوست)

در این مرحله، هنوز پوست باز یا زخم نشده است. نشانه اصلی، قرمزی یا تغییر رنگ در ناحیه‌ای است که تحت فشار قرار گرفته است. در پوست‌های روشن، این ناحیه قرمز و در پوست‌های تیره ممکن است مایل به بنفش یا آبی باشد. بیمار ممکن است در این ناحیه احساس سوزش، گرما یا درد خفیف داشته باشد. لمس این بخش باعث تغییر دما و حساسیت می‌شود. اگر در همین مرحله فشار از ناحیه برداشته شود و پوست تمیز و خشک نگه داشته شود، معمولاً زخم بهبود پیدا می‌کند و نیاز به درمان تخصصی ندارد.

نکته مراقبتی: ماساژ دادن مستقیم این ناحیه ممنوع است، چون ممکن است بافت‌ های زیرین را بیشتر آسیب بزند. بهترین اقدام، کاهش فشار با تغییر وضعیت بدن و استفاده از بالش‌های نرم است.

مرحله دوم زخم بستر (آسیب سطحی پوست)

در مرحله دوم، لایه‌های بیرونی پوست (اپیدرم و درم) آسیب می‌بینند و زخم ممکن است به شکل تاول، ساییدگی یا زخم سطحی دیده شود. در این حالت، درد، ترشح شفاف یا زردرنگ و حساسیت بیشتری وجود دارد. اگر عفونت شروع شود، بوی نامطبوع یا التهاب شدیدتر ظاهر می‌شود.

پوست در این مرحله ممکن است مرطوب به نظر برسد و اطراف زخم قرمز یا متورم باشد. درمان سریع در این مرحله بسیار حیاتی است تا از پیشرفت زخم جلوگیری شود. تمیز کردن با سرم نمکی، استفاده از پانسمان مرطوب و کاهش فشار مداوم از ناحیه ضروری است.

this article published for the first time in: درمان زخم بستر